
Thứ Bảy, 8 tháng 9, 2007
Thứ Năm, 6 tháng 9, 2007
Hành ta - thuốc kháng sinh tự nhiên

Chất alicine trong hành ta diệt khuẩn rất mạnh nhưng lại dễ mất tác dụng khi nấu. Vì vậy, hành nên là thứ gia vị cuối cùng được cho vào món ăn.
Hành ta có lá dài, củ nhỏ, thường được sử dụng trong nấu ăn như một gia vị quen thuộc. Thế nhưng cây hành ta nhỏ bé còn chứa đựng trong nó nhiều bí mật mà không phải bà nội trợ nào cũng biết.
Hành chứa một lượng đáng kể can xi, phốt pho và kali, carotene và chất sắt, rất tốt cho cơ thể. Tuy nhiên, thành phần dinh dưỡng không phải điều quý nhất của nó.
Hành chứa rất nhiều thành phần hóa học có tác dụng phòng chữa bệnh như acid malic, phytin và alylsulfit, tinh dầu, đặc biệt là chất kháng sinh alicine hòa tan trong nước. Alicine giúp diệt khuẩn rất mạnh đối với một số bệnh như thương hàn, lỵ, vi trùng tả, trực khuẩn, bệnh bạch hầu. Tuy nhiên, nó lại dễ mất tác dụng bởi nhiệt, kiềm. Vì vậy, trong khi nấu ăn, hành là gia vị cho vào cuối cùng để tránh mất chất alicine.
Hành cũng chứa chất kháng khuẩn fitoncidi. Khi có dịch bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp, nên ăn hành sống để dự phòng.
Do chứa nhiều chất kháng sinh nên tinh dầu hành có tác dụng sát khuẩn mạnh, dùng thoa bên ngoài chữa mụn nhọt mưng mủ. Vì hành có thể kích thích được tuyến mồ hôi nên còn được sử dụng như một thức ăn giải độc. Người ta vẫn nấu cháo hành để chữa cảm mạo, phong hàn, nhức đầu ăn cháo hành nóng, chữa đau lưng, kiết lỵ.
Ngoài ra, hành còn có tác dụng hạ thấp mỡ trong máu, có hiệu quả trị liệu nhất định đối với bệnh tim mạch. Nước ép hành rất tốt cho việc điều trị bệnh thiếu máu. Hợp chất lưu huỳnh có trong gia vị này giúp ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư.
Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây hành ta
Hành giã nát ngâm trong nước sôi, xông hoặc nhỏ mũi chữa ngạt mũi cấp tính và mãn tính, viêm niêm mạc mũi
Cảm cúm, nhức đầu: Lấy hành ta 6-8 củ, gừng sống 10 g, xắt mỏng, đổ vào 1 cốc nước sôi, xông miệng mũi mỗi ngày 2-3 lần. Đồng thời, nên sắc nước gừng và hành để uống (1 ly giữa bữa ăn và 1 ly trước khi đi ngủ).
Động thai: Hành ta tươi 60 g, sắc uống dần đến khi yên thai thì thôi.
Tăng huyết áp: Hành tây 2-3 củ xắt lát, trộn đường ăn, hoặc nấu nước uống thường xuyên. Uống 4-5 lần, huyết áp sẽ hạ.
Tắc ruột do giun đũa: Lá hành tươi 30 g giã nát, trộn với 30 g dầu vừng (dầu mè). Uống ngày 2-3 lần Nghiền nát hành sống đắp lên trên trán có thể làm giảm đau đầu.
Các củ hành nhỏ có thể được sử dụng như thuốc long đờm. Nghiền nát rồi trộn với đường phèn, để một lúc cho nước chảy ra. Dùng khoảng 3-4 thìa cà phê nước ép này để làm dịu đi chứng ho và đau họng.
Hành ta có lá dài, củ nhỏ, thường được sử dụng trong nấu ăn như một gia vị quen thuộc. Thế nhưng cây hành ta nhỏ bé còn chứa đựng trong nó nhiều bí mật mà không phải bà nội trợ nào cũng biết.
Hành chứa một lượng đáng kể can xi, phốt pho và kali, carotene và chất sắt, rất tốt cho cơ thể. Tuy nhiên, thành phần dinh dưỡng không phải điều quý nhất của nó.
Hành chứa rất nhiều thành phần hóa học có tác dụng phòng chữa bệnh như acid malic, phytin và alylsulfit, tinh dầu, đặc biệt là chất kháng sinh alicine hòa tan trong nước. Alicine giúp diệt khuẩn rất mạnh đối với một số bệnh như thương hàn, lỵ, vi trùng tả, trực khuẩn, bệnh bạch hầu. Tuy nhiên, nó lại dễ mất tác dụng bởi nhiệt, kiềm. Vì vậy, trong khi nấu ăn, hành là gia vị cho vào cuối cùng để tránh mất chất alicine.
Hành cũng chứa chất kháng khuẩn fitoncidi. Khi có dịch bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp, nên ăn hành sống để dự phòng.
Do chứa nhiều chất kháng sinh nên tinh dầu hành có tác dụng sát khuẩn mạnh, dùng thoa bên ngoài chữa mụn nhọt mưng mủ. Vì hành có thể kích thích được tuyến mồ hôi nên còn được sử dụng như một thức ăn giải độc. Người ta vẫn nấu cháo hành để chữa cảm mạo, phong hàn, nhức đầu ăn cháo hành nóng, chữa đau lưng, kiết lỵ.
Ngoài ra, hành còn có tác dụng hạ thấp mỡ trong máu, có hiệu quả trị liệu nhất định đối với bệnh tim mạch. Nước ép hành rất tốt cho việc điều trị bệnh thiếu máu. Hợp chất lưu huỳnh có trong gia vị này giúp ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư.
Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây hành ta
Hành giã nát ngâm trong nước sôi, xông hoặc nhỏ mũi chữa ngạt mũi cấp tính và mãn tính, viêm niêm mạc mũi
Cảm cúm, nhức đầu: Lấy hành ta 6-8 củ, gừng sống 10 g, xắt mỏng, đổ vào 1 cốc nước sôi, xông miệng mũi mỗi ngày 2-3 lần. Đồng thời, nên sắc nước gừng và hành để uống (1 ly giữa bữa ăn và 1 ly trước khi đi ngủ).
Động thai: Hành ta tươi 60 g, sắc uống dần đến khi yên thai thì thôi.
Tăng huyết áp: Hành tây 2-3 củ xắt lát, trộn đường ăn, hoặc nấu nước uống thường xuyên. Uống 4-5 lần, huyết áp sẽ hạ.
Tắc ruột do giun đũa: Lá hành tươi 30 g giã nát, trộn với 30 g dầu vừng (dầu mè). Uống ngày 2-3 lần Nghiền nát hành sống đắp lên trên trán có thể làm giảm đau đầu.
Các củ hành nhỏ có thể được sử dụng như thuốc long đờm. Nghiền nát rồi trộn với đường phèn, để một lúc cho nước chảy ra. Dùng khoảng 3-4 thìa cà phê nước ép này để làm dịu đi chứng ho và đau họng.
Thứ Tư, 5 tháng 9, 2007
Chủ Nhật, 2 tháng 9, 2007
7 điều nên tránh sau bữa ăn

Nhiều người có thói quen điểm tâm chút hoa quả, uống một cốc chè ngon, tháo thắt lưng hay làm một giấc ngủ sau bữa ăn, không biết rằng chúng rất có hại cho sức khỏe.
Dưới đây là những điều không nên làm ngay sau khi ăn:
Tháo thắt lưng đột ngột
Tùy theo thói quen hay ngẫu hứng của từng cuộc ăn nhậu, đôi khi thực khách lại không ngồi trên bàn, mà ngồi xuống chiếu theo kiểu xếp chân bằng tròn, quần áo và thắt lưng thì nai nịt chặt chẽ. Khi ăn xong, thức ăn lưu thông từ dạ dày xuống ruột bị chậm trễ. Tuy vậy, dạ dày, ruột vẫn có nhu động, không ngừng co bóp một cách khó khăn để đẩy từng ít thức ăn xuống ruột.
Nếu chưa ăn thực sự no, bạn đã nới thắt lưng ra đột ngột thì lượng thức ăn đang bị dồn ép nay được trôi đi nhanh một cách tự do, dễ gây ra các hiện tượng xoắn quai ruột và tắc ruột. Nếu tình huống này xảy ra thì việc xử trí chắc chắn sẽ rất phức tạp.
Uống nước chè
Trong chè có chất tanin và theocin. Tanin vào dạ dày sẽ kết hợp với protein, vitamin B1 và chất sắt trong thức ăn, tạo thành những hợp chất khó hấp thụ. Tanin và theocin còn ức chế sự bài tiết dịch vị và dịch ruột.
Vì vậy, việc uống nước chè sau khi ăn gây lãng phí các chất dinh dưỡng, lại làm cho bộ máy tiêu hóa mệt mỏi. Sau khi ăn nửa tiếng đồng hồ mới nên uống nước chè.
Ăn hoa quả
Thức ăn vào dạ dày phải lưu lại 1-2 giờ. Nếu sau bữa ăn, bạn ăn ngay trái cây sẽ làm tăng thêm sự lưu trệ trong dạ dày.
Trái cây có đường đơn monosacchant và các loại axit, sẽ kết hợp với axit trong dạ dày tạo ra axit tactaric, citric, dẫn đến đầy hơi, chướng bụng. Trong các loại trái cây thường dùng như cam, quýt, nho, lê, hồng... lại có plavon, chất này ở đường ruột bị vi khuẩn phân giải thành axit tioxianic, gây ức chế công năng của tuyến giáp trạng, tạo ra tình trạng bệnh lý của tuyến này.
Một số loại hoa quả có hàm lượng tanin và pectin cao; chúng kết hợp với dịch vị, chất xơ và protein trong thức ăn, dễ vón thành những hạt rắn, khó tiêu hóa. Những hạt này gây sỏi ở dạ dày, ruột.
Vì vậy, nên ăn hoa quả sau bữa ăn độ 1-3 giờ.
Hút thuốc lá
Ăn cơm xong, tuần hoàn máu tăng nhanh. Nếu hút một điếu thuốc vào lúc đó, lượng chất độc được hấp thu lớn hơn hút 10 điếu vào lúc khác. Hút thuốc lá sau ăn còn làm giảm tiết mật, các proteinase và axit cacbonic của tuyến tụy.
Việc hút thuốc lá sau khi ăn còn làm cho công năng của dạ dày bị rối loạn, là nguy cơ tiềm ẩn của các bệnh viêm loét dạ dày, bệnh phổi và bệnh tim mạch.
Tắm
Sự kỳ cọ khi tắm làm cho các mạch máu ngoài da giãn nở, máu lưu thông mạnh. Máu dồn ra chân tay và mình, làm giảm thiểu máu ở đường tiêu hóa và nội tạng. Do vậy, các men tiêu hóa bị giảm tiết, ruột giảm nhu động nhào trộn thức ăn, dẫn đến giảm sự hấp thụ chất dinh dưỡng ở dạ dày và ruột.
Đặc biệt, bạn không nên tắm nước lạnh sau khi ăn vì dễ bị cảm.

Đi dạo
Khi người ta đi bộ, cơ bắp ở chân, tay, lưng co duỗi. Máu dồn vào cơ bắp để bảo đảm nhu cầu ôxy, tạo năng lượng cho cơ bắp hoạt động. Nếu sau ăn mà đi bộ ngay, lượng máu đưa đến hệ tiêu hóa giảm, ảnh hưởng đến chức năng tiết dịch và hấp thu, gây rối loạn công năng của dạ dày và ruột.
Thói quen này kéo dài dễ đưa đến viêm loét dạ dày. Người bị sa dạ dày, nếu ăn no mà đi bộ ngay một cách thường xuyên sẽ làm cho bệnh sa dạ dày ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Ngủ
Một số người sau khi ăn xong thì thấy mệt mỏi, buồn ngủ rũ rượi, đó chính là do lượng huyết dịch tăng cường chảy vào bộ máy tiêu hóa, làm cho não bộ ở trong tình trạng tạm thời thiếu máu. Ngủ làm cho đại não rơi vào trạng thái ức chế, kéo theo ức chế tất cả các bộ máy trong cơ thể, trong đó có hệ tiêu hóa.
Như vậy, giấc ngủ sẽ làm cho công năng của dạ dày, ruột bị giảm đi rõ rệt. Nếu ăn xong mà ngủ ngay thì thức ăn sẽ không được tiêu hóa một cách hoàn thiện, hay hấp thu kém. Người sẽ mệt mỏi, bụng chướng, ậm ạch, khó tiêu và đó là nguyên nhân dẫn đến những bệnh về dạ dày, ruột.
Theo SK&ĐS
Dưới đây là những điều không nên làm ngay sau khi ăn:
Tháo thắt lưng đột ngột
Tùy theo thói quen hay ngẫu hứng của từng cuộc ăn nhậu, đôi khi thực khách lại không ngồi trên bàn, mà ngồi xuống chiếu theo kiểu xếp chân bằng tròn, quần áo và thắt lưng thì nai nịt chặt chẽ. Khi ăn xong, thức ăn lưu thông từ dạ dày xuống ruột bị chậm trễ. Tuy vậy, dạ dày, ruột vẫn có nhu động, không ngừng co bóp một cách khó khăn để đẩy từng ít thức ăn xuống ruột.
Nếu chưa ăn thực sự no, bạn đã nới thắt lưng ra đột ngột thì lượng thức ăn đang bị dồn ép nay được trôi đi nhanh một cách tự do, dễ gây ra các hiện tượng xoắn quai ruột và tắc ruột. Nếu tình huống này xảy ra thì việc xử trí chắc chắn sẽ rất phức tạp.
Uống nước chè
Trong chè có chất tanin và theocin. Tanin vào dạ dày sẽ kết hợp với protein, vitamin B1 và chất sắt trong thức ăn, tạo thành những hợp chất khó hấp thụ. Tanin và theocin còn ức chế sự bài tiết dịch vị và dịch ruột.
Vì vậy, việc uống nước chè sau khi ăn gây lãng phí các chất dinh dưỡng, lại làm cho bộ máy tiêu hóa mệt mỏi. Sau khi ăn nửa tiếng đồng hồ mới nên uống nước chè.
Ăn hoa quả
Thức ăn vào dạ dày phải lưu lại 1-2 giờ. Nếu sau bữa ăn, bạn ăn ngay trái cây sẽ làm tăng thêm sự lưu trệ trong dạ dày.
Trái cây có đường đơn monosacchant và các loại axit, sẽ kết hợp với axit trong dạ dày tạo ra axit tactaric, citric, dẫn đến đầy hơi, chướng bụng. Trong các loại trái cây thường dùng như cam, quýt, nho, lê, hồng... lại có plavon, chất này ở đường ruột bị vi khuẩn phân giải thành axit tioxianic, gây ức chế công năng của tuyến giáp trạng, tạo ra tình trạng bệnh lý của tuyến này.
Một số loại hoa quả có hàm lượng tanin và pectin cao; chúng kết hợp với dịch vị, chất xơ và protein trong thức ăn, dễ vón thành những hạt rắn, khó tiêu hóa. Những hạt này gây sỏi ở dạ dày, ruột.
Vì vậy, nên ăn hoa quả sau bữa ăn độ 1-3 giờ.
Hút thuốc lá
Ăn cơm xong, tuần hoàn máu tăng nhanh. Nếu hút một điếu thuốc vào lúc đó, lượng chất độc được hấp thu lớn hơn hút 10 điếu vào lúc khác. Hút thuốc lá sau ăn còn làm giảm tiết mật, các proteinase và axit cacbonic của tuyến tụy.
Việc hút thuốc lá sau khi ăn còn làm cho công năng của dạ dày bị rối loạn, là nguy cơ tiềm ẩn của các bệnh viêm loét dạ dày, bệnh phổi và bệnh tim mạch.
Tắm
Sự kỳ cọ khi tắm làm cho các mạch máu ngoài da giãn nở, máu lưu thông mạnh. Máu dồn ra chân tay và mình, làm giảm thiểu máu ở đường tiêu hóa và nội tạng. Do vậy, các men tiêu hóa bị giảm tiết, ruột giảm nhu động nhào trộn thức ăn, dẫn đến giảm sự hấp thụ chất dinh dưỡng ở dạ dày và ruột.
Đặc biệt, bạn không nên tắm nước lạnh sau khi ăn vì dễ bị cảm.

Đi dạo
Khi người ta đi bộ, cơ bắp ở chân, tay, lưng co duỗi. Máu dồn vào cơ bắp để bảo đảm nhu cầu ôxy, tạo năng lượng cho cơ bắp hoạt động. Nếu sau ăn mà đi bộ ngay, lượng máu đưa đến hệ tiêu hóa giảm, ảnh hưởng đến chức năng tiết dịch và hấp thu, gây rối loạn công năng của dạ dày và ruột.
Thói quen này kéo dài dễ đưa đến viêm loét dạ dày. Người bị sa dạ dày, nếu ăn no mà đi bộ ngay một cách thường xuyên sẽ làm cho bệnh sa dạ dày ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Ngủ
Một số người sau khi ăn xong thì thấy mệt mỏi, buồn ngủ rũ rượi, đó chính là do lượng huyết dịch tăng cường chảy vào bộ máy tiêu hóa, làm cho não bộ ở trong tình trạng tạm thời thiếu máu. Ngủ làm cho đại não rơi vào trạng thái ức chế, kéo theo ức chế tất cả các bộ máy trong cơ thể, trong đó có hệ tiêu hóa.
Như vậy, giấc ngủ sẽ làm cho công năng của dạ dày, ruột bị giảm đi rõ rệt. Nếu ăn xong mà ngủ ngay thì thức ăn sẽ không được tiêu hóa một cách hoàn thiện, hay hấp thu kém. Người sẽ mệt mỏi, bụng chướng, ậm ạch, khó tiêu và đó là nguyên nhân dẫn đến những bệnh về dạ dày, ruột.
Theo SK&ĐS
Thứ Bảy, 1 tháng 9, 2007
Giải độc cho da qua rau củ trái cây

Vui quá chén với bạn bè, thích các món chiên, xào... là những nguyên nhân làm cho cơ thể mệt mỏi và làn da không còn tươi tắn. Áp dụng thực đơn giàu chất dinh dưỡng và dễ tiêu trong vài ngày sẽ giúp bạn loại bỏ các chất có hại từ thuốc lá, rượu, cà-phê, mỡ...tích tụ trong người.
Trong thời gian thanh lọc, bạn nên ăn những loại thực phẩm dễ tiêu hóa. Như thế, các cơ quan sẽ "rảnh tay" để loại trừ độc tố tích tụ trong cơ thể bấy lâu nay.
Nước
Tránh uống nước máy trực tiếp, phải lọc kỹ để tránh cặn. Nước trái cây và rau quả đều rất tốt. Trà xanh lợi tiểu, giúp tiêu hóa các chất béo và hạ thấp lượng cholesterol.
Các loại rau củ
- Cà tím: Làm chậm quá trình hấp thụ đường và cholesterol.
- Bắp cải: Lợi tiểu, nhuận tràng, chống lại những cơn đau dạ dày.
- Cải xoong: Giải độc và lọc máu, lợi gan, ruột, da và phổi.
- Bí rợ: Nhuận trường, lợi tiểu.
- Rau diếp: Dễ tiểu.
- Đậu cô-ve: Lọc máu.
- Hành tây: Vừa lọc sạch cho da, vừa làm da ổn định.
- Rau sam: Giảm chứng khó tiêu.
- Cà chua: Dễ tiêu.
- Măng tây: Lọc máu, gan, tốt cho đường ruột, da và thận.
Trong thời gian thanh lọc, bạn nên ăn những loại thực phẩm dễ tiêu hóa. Như thế, các cơ quan sẽ "rảnh tay" để loại trừ độc tố tích tụ trong cơ thể bấy lâu nay.
Nước
Tránh uống nước máy trực tiếp, phải lọc kỹ để tránh cặn. Nước trái cây và rau quả đều rất tốt. Trà xanh lợi tiểu, giúp tiêu hóa các chất béo và hạ thấp lượng cholesterol.
Các loại rau củ
- Cà tím: Làm chậm quá trình hấp thụ đường và cholesterol.
- Bắp cải: Lợi tiểu, nhuận tràng, chống lại những cơn đau dạ dày.
- Cải xoong: Giải độc và lọc máu, lợi gan, ruột, da và phổi.
- Bí rợ: Nhuận trường, lợi tiểu.
- Rau diếp: Dễ tiểu.
- Đậu cô-ve: Lọc máu.
- Hành tây: Vừa lọc sạch cho da, vừa làm da ổn định.
- Rau sam: Giảm chứng khó tiêu.
- Cà chua: Dễ tiêu.
- Măng tây: Lọc máu, gan, tốt cho đường ruột, da và thận.

Các loại trái cây
- Dứa: Men bromelain trong dứa hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, tránh ăn phần sát vỏ.
- Chanh: Kích thích tiêu hóa, giải khát và lợi niệu.
- Hồng: Nhuận trường.
- Dâu tây: Có khả năng giúp khử độc.
- Xoài: dễ tiêu.
- Bưởi: Kích thích tiêu hóa, lọc gan.
- Lê: Giúp chống lại tác dụng a-xít hóa từ thực phẩm béo, thịt, rượu.
Ngũ cốc
Các loại ngũ cốc như gạo, ngô, đậu xanh, đậu đỏ, đậu đen... chứa nhiều chất xơ và ít chất béo. Bạn có thể dùng ngũ cốc để bổ xung lượng a-xít amin.
Xông hơi
Ngoài ra bạn cần kết hợp xông hơi để lọc các chất độc khí cơ thể tiết mồ hôi. Dùng mỹ phẩm thích hợp để tẩy tế bào chết cho da.
(Theo Tiếp Thị & Gia Đình)
Ăn sống các loại rau mọc dưới nước cơ hội dễ bị mắc bệnh sán lá gan

Bệnh sán lá gan lớn (Fascioliasis) hiện nay đã có mặt tại 45/64 tỉnh, thành phố của Việt Nam và có khả năng lan tỏa ở các địa phương khác trong cả nước. Bộ Y Tế, Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng đã có thông báo vấn đề này đế các cơ sở có kế hoạch tổ chức công tác phòng, chống bệnh. Bệnh gây nên do sán ký sinh ở gan, gây tổn thương cho gan, ảnh hưởng rất nhiều đến sức khoẻ con người và có thể gây tử vong.
Sán trưởng thành sống trong ống mật người và từ ống mật, trứng di chuyển tới ruột và thải ra ngoài cùng với phân. Trứng có thể tồn tại trong phân ẩm tới 9 tháng hoặc thậm chí lâu hơn mà không bị hỏng. Ấu trùng (ấu trùng lông: miracidium) nở sau khoảng 2 tuần kể từ khi trứng rơi xuống nước. Nó thâm nhập vào ốc, phát triển và sinh sản ra một số lượng lớn ấu trùng đuôi bơi lội tự do và các ấu trùng đuôi này bám vào những thực vật thuỷ sinh hay cây rau mọc dưới nước và tạo thành nang trùng. Nguyên nhân gây bệnh sán lá gan lớn là do ăn sống các loại thực vật thuỷ sinh hay rau mọc ở dưới nước có mang nang sán, ấu trùng nang (metacercaria) xuất hiện ở tá tràng, xâm nhập vào thành ruột và di chuyển tới gan theo đường bạch huyết hoặc khoang cơ thể, chúng sống ở gan khoảng 2-3 tháng. Khi đã trưởng thành chúng di chuyển đến ống mật. Chúng sống trong cơ thể người có khi lâu đến hơn 10 năm. Con sán dài khoảng 2-3cm, rộng 1,3cm có hình lá và dẹt. Ngoài ăn sống các loại thực vật thuỷ sinh có nang sán, người bị nhiễm sán lá gan, người bị nhiễm sán lá gan lớn cũng có thể do ăn gan sống hoặc uống nước có nang sán.
Bệnh sán lá gan lớn khó chẩn đoán vì các triệu chứng rất biến đổi và giống với triệu chứng của nhiều bệnh khác. Triệu chứng chủ yếu là đau tức vùng gan, ậm ạch khó tiêu, sốt, ngứa, sụt cân, mệt mỏi, viêm mãn tính ống mật… Xuất huyết ống mật có thể là một biến chứng của bệnh sán lá gan lớn. Chẩn đoán xác định bệnh bằng soi phân tìm trứng sán, xét nghiệm máu bằng phương pháp Elisa tìm kháng thể sán và siêu âm chẩn đoán.
Sán trưởng thành sống trong ống mật người và từ ống mật, trứng di chuyển tới ruột và thải ra ngoài cùng với phân. Trứng có thể tồn tại trong phân ẩm tới 9 tháng hoặc thậm chí lâu hơn mà không bị hỏng. Ấu trùng (ấu trùng lông: miracidium) nở sau khoảng 2 tuần kể từ khi trứng rơi xuống nước. Nó thâm nhập vào ốc, phát triển và sinh sản ra một số lượng lớn ấu trùng đuôi bơi lội tự do và các ấu trùng đuôi này bám vào những thực vật thuỷ sinh hay cây rau mọc dưới nước và tạo thành nang trùng. Nguyên nhân gây bệnh sán lá gan lớn là do ăn sống các loại thực vật thuỷ sinh hay rau mọc ở dưới nước có mang nang sán, ấu trùng nang (metacercaria) xuất hiện ở tá tràng, xâm nhập vào thành ruột và di chuyển tới gan theo đường bạch huyết hoặc khoang cơ thể, chúng sống ở gan khoảng 2-3 tháng. Khi đã trưởng thành chúng di chuyển đến ống mật. Chúng sống trong cơ thể người có khi lâu đến hơn 10 năm. Con sán dài khoảng 2-3cm, rộng 1,3cm có hình lá và dẹt. Ngoài ăn sống các loại thực vật thuỷ sinh có nang sán, người bị nhiễm sán lá gan, người bị nhiễm sán lá gan lớn cũng có thể do ăn gan sống hoặc uống nước có nang sán.
Bệnh sán lá gan lớn khó chẩn đoán vì các triệu chứng rất biến đổi và giống với triệu chứng của nhiều bệnh khác. Triệu chứng chủ yếu là đau tức vùng gan, ậm ạch khó tiêu, sốt, ngứa, sụt cân, mệt mỏi, viêm mãn tính ống mật… Xuất huyết ống mật có thể là một biến chứng của bệnh sán lá gan lớn. Chẩn đoán xác định bệnh bằng soi phân tìm trứng sán, xét nghiệm máu bằng phương pháp Elisa tìm kháng thể sán và siêu âm chẩn đoán.

Trong sinh hoạt ăn uống hàng ngày, con người có tập quán ăn sống một số thực vật thuỷ sinh hay còn gọi là rau mọc ở dưới nước như rau cải soong (xà lách xoong), rau ngổ, rau cần, ngó sen… Các loại rau này thường được ăn sống hoặc chết biến tái, chưa hoàn toàn chín. Nếu rau có mang nang sán thì cơ hội bệnh sán lá gan lớn là điều rất dễ xảy ra.
- Rau cải soong (French cresson), còn gọi là cải xoong, xà lách xoong; tiếng Pháp gọi là Cresson (Cresson de fontaine, Cresson d’eau), thuộc họ Cải Brassicaceae. Cải Soong gốc ở Châu Âu được nhập vào trồng đầu tiên ở miền Nam nước ta vào cuối thế kỷ 19 rồi sau đó lan dần ra phía Bắc và các địa phương khác. Người ta trồng cải soong ở những nơi có dòng nước chảy từ những rãnh dưới nước tới đất ẩm, ven các suối, ven bờ giếng khơi… Cải soong là một loại rau ăn rất tốt, có thể thay thế các loại rau ăn thường ngày. Có thể dùng ăn sống, trộn dầu giấm, cũng có thể nấu canh hay xào ăn. Cải soong là rau khai vị, bổ, kích thích tiêu hóa.
- Rau ngổ (Coriander), còn gọi là rau ngổ nước, rau ngổ trâu, rau ngổ tía, rau ngổ hương, thuộc họ Cúc Asteraceae. Rau ngổ phân bố ở nhiều nơi vùng Đông Nam Á. Ở nước ta, rau ngổ mọc phổ biến trong các ao, hồ, mương máng, ruộng nước. Rau cũng thường được trồng để lấy lá thơm làm rau ăn, có thể ăn sống hay nấu canh.
- Rau cần (Water dropwort), còn gọi là rau cần nước, thuộc họ Hoa tán Apiaceae. Rau phân bố ở Ấn Độ, Myanmar, Trung Quốc, Nhật Bản, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Australia. Ở nước ta, rau cần mọc hoang dại ở nơi ẩm ướt và thường được trồng làm rau ăn. Có thể ăn sống, luộc ăn hoặc chế biến thành những thức ăn khác. Rau cần có thể dùng xào ngót với các loại cá biển, xào thịt bò nạc, xào hủ tiếu… Khi dùng rau cần, ngoài ăn sống, rau thường không được xào chín mà chỉ xào tái để ăn cho giòn, ngon (cần tái, cần nhừ).
- Ngó sen (Lotus rootstock) là một bộ phận của cây sen, thuộc họ Sen Nelumbonaceae. Cây sen mọc hoang và cũng được trồng ở các ao hồ nhiều nơi từ Bắc vào Nam. Bộ phận dùng làm thức ăn của cây sen là ngó sen, thuộc phần thân rễ hình trụ của cây sen. Thông thường, ngó sen hay dùng để làm rau ăn như rau cải. Ngó sen được chế biến thành dưa ngó sen để ăn sống, gỏi sen có thành phần của dưa ngó sen và ngó sen xào với thịt và tép…
Các loại rau thuỷ sinh ở trên nếu nấu và luộc chính như canh rau muống, rau muống luộc… thì không còn là món ăn hấp dẫn và ngon lành nữa. Vì vậy khi ăn sống các loại rau này cần phải được xử lý bằng ngâm nước muối hoặc thuốc tím và rửa lại thật kỹ dưới vòi nước sạch nhiều lần trước khi dùng. Ở gia đình có thể thực hiện được việc xử lý rau theo cách đơn giản này, nhưng còn đối với các nhà hàng, quán ăn, bếp ăn tập thể… thì việc xử lý có thực hiện tốt hay không thì người ăn không thể kiểm soát được. Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong thời gian qua chỉ mới chú trọng đến các lĩnh vực độc hại của hoá chất bảo vệ thực vật, hoá chất bảo quản, chế biến, vi trùng gây bệnh trong các loại thực phẩm… mà chưa chú ý đến lãnh vực ký sinh trùng gây bệnh. Vì vậy cộng đồng cần quan tâm đến việc vệ sinh ăn uống trong sinh hoạt hàng ngày để hạn chế bớt các cơ hội dễ bị nhiễm các loại bệnh giun sán nói chung và bệnh sán lá gan lớn nói riêng theo khuyến cáo của Bộ Y tế và Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng.
Theo KH&CN
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)